Заң мен тәртіп – қоғам тыныштығының кепілі

Өткен аптаның сәрсенбісінде "Көне Тараз" тарихи және этно-мәдени кешеніндегі "Достық" үйінде облыстық ардагерлер кеңесінің ұйымдастыруымен "Заң мен тәртіп. Әділ қоғам" тақырыбында облыстық ардагерлер форумы болып өтті. 
Форумның жұмысына Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің депутаты Мұқаш Ескендіров, Жамбыл облысы әкімінің орынбасары Серік Сәлемов, Жамбыл облыстық мәслихатының төрағасы Абдалы Нұралиев, облыстық қоғамдық кеңестің төрағасы Дүйсенәлі Бықыбаев, облыс прокурорының орынбасары Нұрбек Ұласбекұлы, облыстық полиция департаментінің басшысы  Бақытжан Малыбаев, Қазақстан Мұсылмандары діни басқармасының Жамбыл облысы бойынша бас имамы  Асқар Сатылғанов, Тараз қаласы және аудан әкімдерінің орынбасарлары, облыстық ардагерлер кеңесінің төралқа мүшелері, қалалық, аудандық ардагерлер кеңестерінің төрағалары, ірі бастауыш ардагерлер ұйымдарының төрағалары, қалалық, аудандық ішкі істер бөлімдерінің басшылары, учаскелік инспекторлар, имамдар және Қазақстан Халқы Ассамблеясының мүшелері және  басқалар қатысты. 
Форумға қатысушылар жиын басталмай тұрып Жамбыл облыстық тарихи-өлкетану музейін аралап көрді және сағат мұнараның түбінде тұрып ескерткіш суретке түсті. 

Форумда облыс әкімінің орынбасары Серік Жақсылықұлы Сәлемов сөз сөйледі. 
– Заң мен тәртіп егіз ұғым іспетті. Бірінсіз бірінің мәні ашылмайды. 
Заң мен тәртіпке бағынатын ел болу үшін алдымен қоғамда құқықтық сауаттылықты арттырып, тәртіпті қалыптастыру мақсатында түсіндіру жұмыстарын күшейтуге тиіспіз.
Бұл ретте, облыста түрлі идеологиялық және ақпараттық жұмыстар кең көлемде жүргізілуде. 
Халық көп жиналатын орындарда құқықтық кеңес беру алаңдары тұрақты ұйымдастырылуда. 
Жыл басынан бері 1200-ге жуық іс-шара өтті.
Осы іс-шаралардың нәтижесінде бүгінде азаматтар құқық қорғау және сот органдарымен тиімді өзара іс-қимыл орнықтырып, өзекті мәселелер бойынша ашық диалог алаңын қалыптастырды.
Қоғамдағы келеңсіздіктерді бол-дырмау, тәртіпті орнату, жастардың тәрбиесімен айналысу мәселесінде ардагерлер ұйымдарының орны ерекше. 
Облыстық, қалалық, аудандық ардагерлер кеңесінің мүшелері, ақсақалдар, қоғамдық кеңес мүшелері осы істің басы-қасында жүріп, ата-бабаларымыздың жолын жалғап отырса, жас ұрпаққа үлгі-өнеге болар еді. 
Ел болашағы – жастардың қолында. 
Блок в статье:
 Екі басты жылан11 август 2025, Понедельник
 Үлкенге құрмет – бір ғанибет11 август 2025, Понедельник
 Ұзақбайдың ізгілік істері11 август 2025, Понедельник

Ал жастардың бойына отансүйгіштік пен адамгершілік қасиеттерді сіңіруде Сіздердің өнегелі өмір жолдарыңыз, елге жасаған адал қызметтеріңіз – тәрбиенің темірқазығы.
Бүгінгі қоғамда еңбекке, бірлікке, парасат пен рухани тазалыққа баулу аса маңызды. 
Осы жолда ардагерлердің ақылы мен үлгісі – елдің рухани тірегі.
Сіздердің тәлімдеріңізді тыңдау, ақ баталарыңызды алу – жас буын үшін үлкен мәртебе. 
– Заң мен тәртіп мәселесі Мемлекет басшысы тарапынан тектен-тек қолға алынып отырған жоқ және өткен жылғы ол кісінің қыркүйек айындағы Жолдауында және соңғы Ұлттық Құрылтайда  үлкен маңыз берілді. Әсіресе заң мен тәртіп қағидаты Қасым-Жомарт Тоқаевтың жақында болған еліміздің құқық қорғау органдарының қызметкерлерімен болған кездесуінде сөйлеген сөзінде нақты көрініс тапты.
Бағдарлай қарап отырсақ, жалпы қазақ халқының өмір сүру салт-санасында тәртіп бірінші орынға қойылған. Ешқандай мемлекеттік реттеуінсіз тұрмыстағы, қоғамдық ортадағы, жалпы адами қарым-қатынастағы тәртіптілік, әдеп, үлкенге құрмет, кішіге ізет қасиеттері әрбір отбасында қалыптасқан. Қазақтар ешкімнің ала жібін аттамасын деп сәбидің тұсауын ала жіппен кескен, қызымыз әдепті болып өссін деп «қызға қырық үйден тыйым» деген өсиет қалдырған. Бала тәрбиелеу, ұрпақтың бойына ұлағат сіңіру бағытында  бұдан басқа толып жатқан мақал-мәтелдерді, ырым-тыйымдарды көптеп келтіруге болады.
Осы жиынымыздың бастамашысы және ұйымдастырушысы болып отырған облысымыздағы ең бұқаралық, ұйымдық жағынан қалыптасқан, белсенділігі жоғары, сапалық құрамы жағынан жоғары рухани-интеллектуалдық әлеуетке ие облыс ардагерлер ұйымы «Заң мен тәртіп» тұжырымдамасын жүзеге асыру үшін не істей алады немесе осы уақытқа дейін қандай нәтижеге қол жеткізе алды деген сұрақ туындауы бек мүмкін. 
Облыс аумағында 141 мыңнан астам зейнеткер тұрып жатыр десек, оның 127 мыңнан астамы ардагерлер ұйымдарында есепте тұрады. Мұншама аға буын өкілдері 700-ден аса бастауыш ардагерлер ұйымдарына топтастырылған. 10 аудандық, 2 қалалық ардагерлер ұйымдары үлкендеріміздің жайлы өмір сүруіне, зейнеткерлік кезеңдерін белсенді түрде өткізуіне, олардың тұрмыстық және әлеуметтік құқықтарының қорғалуына қызмет етуде. 
Біздің бастауыш ардагерлер ұйымдарымыздың, қалалық, аудандық ардагерлер кеңестерінің бүкіл ұйымдастырушылық қызметі негізінен жергілікті жердегі елдің бірлік-берекесінің, ынтымағының сақталуына және адамдар арасындағы өзара қарым-қатынастың оң қалыптасуына, тәртіп бұзушылық пен басбұзарлық әрекеттеріне төзбеушілік ахуалын қалыптастыруға бағытталуда. Бұндай мысалдарды әрбір ауылдық округ, ірі кәсіпорындар мен мекемелердегі бастауыш ардагерлер ұйымдарының күнделікті жұмыс тәжірибесінен келтіруге болалды. Жоғарыдағы атап өткен  еліміздің құқық қорғау органдары қызметкерлерінің кеңесінде Шу ауданындағы Балуан Шолақ ауылдық округі ардагерлер кеңесінің төрағасы Есенгелді Текебаев Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың қолынан Алғыс хат алды. Мемлекет басшысы бұл ауылда  ардагерлер ұйымының белсенді қызметінің арқасында 2022 жылдан бері қарай бірде-бір қоғамдық тәртіпті бұзу фактісі тіркелмегендігін жалпақ жұртқа жария етті. Президент тарпынан мұндай бағаға ие болу Жамбыл облысы үшін де, оның ішінде біздің облыс ардагерлер ұйымы үшін де үлкен мәртебе болды.
Бүгінгі таңда 371 ауылдық округте бастауыш ардагерлер ұйымдары бар. Әрқайсысына жеке-жеке тоқталатын болсақ, сол ауылдың өсіп-өркендеуіне, жастарының өркен жайып өсуіне, қыздарының қылықты, келіндерінің әдепті болуына аға буын өкілдері, біздің ата-әжелеріміз белсенділікпен қызмет жасап жүр.
Тағы бір мысал келтіре кетейін, Талас ауданында іргелі Ойық деген ауыл бар. Осы ауылдық округ ардагерлер ұйымының төрағасы Пана Рахменбердіұлының белсенді қоғамдық қызметі туралы айтуды мен өзіме парыз санаймын. Пана Рахманбердіұлы – білімді, білікті, кісілігі зор, зиялы кісі. Өткен жылы осы ауылдық округте қалалық, аудандық ардагерлер кеңестерінің және бастауыш ардагерлер ұйымдары төрағаларының қатысуымен көшпелі семинар-кеңес өткіздік. Тікелей ауылдық округ ардагерлер кеңесі төрағасының бастамасымен «Елдіктің тоғыз бағыты – жас ұрпаққа бағдар» деген кешенді бағдарлама осы елді мекенде жүзеге асырыла бастапты. Бұл тоғыз бағыт бойынша атқарылып жатқан жұмыстарға көз тояттайды. Көшпелі облыстық семинардың қорытындысымен облыс жұртшылығына, ардагерлер ұйымдарына Үндеу қабылдап, той өткізу мәдениетін қалыптастыру, жаназа шығару рәсімін ретке келтіру мәселесі бойынша көпке сөз арнадық.
Қордай ауданындағы Ауқатты ауылдық округіндегі бастауыш ардагерлер ұйымының қызметіне де кеңінен тоқталуға болады.  Мәселен осы ауылдық окург ардагерлер кеңесінің төрағасы Әділбай Семжановтың бастамасымен «Тәртіпті өзіңнен басата», «Қызға қырық үйден тыйым» тақырыбында шаралар ұйымдастырылып, оларға ауыл тұрғындарының көбірек қатысуы қамтамасыз етілген. Бұл жұмыстар жиын өтісімен тоқтап қалмай, тұрақты жалғасын тауып келе жатыр екен. Нәтижесінде ауылда тәртіп бар, жастар көшеде  бұлғалақтап бос жүрмейді, үлкен-кішінің барлығы еңбекке тартылған. Ең бастысы, 16 этнос өкілі тұратын ауылдың ынтымақ-бірлігі жарасқан. 
Ал, Жамбыл ауданындағы Өрнек ауылдық ардагерлер ұйымы өзінің қоғамдық қызметінде ауыл ақсақалдарына көбірек басымдық береді екен. Өткен жылы осы ауылда «Ақсақалын тыңдаған ел адаспайды»  деген тақырыпта үлкен жиын өтті. Басқосуда ауыл үлкендері аталы сөздерін, баталы сөздерін айтты. Мұндағы бір сүйсінерлік тәжірибе – округ әкімі, ардагерлер ұйымының төрағасы және учаскелік полиция инспекторы бірлесіп, ауылдағы құқық бұзушылықтың жолын кесіп отырады екен.
Өздеріңіз білесіздер, біздің ардагерлер ұйымдары «Асарлатып үй салу», «Үлгілі ауыл», «Ішімдіксіз ауыл» жобаларына да белсене қатысуда. Бастамашы болып жатыр десек те қателеспейміз. Бір Талас ауданының өзінде «Асарлатып үй салу» жобасы бойынша 14 үй салынып, қажет деп есептелінген отбасыларына берілді. Сондай-ақ, осы аудандағы Есейхан ауылы қазіргі кезде «Ішімдіксіз ауыл» мәртебесін алып отыр. Облыс әкімінің бастамасымен жыл сайын ұйымдастырылып жүрген «Үлгілі ауыл» жобасына да біздің ардагерлеріміз белсене қатысуда.
Жалпы, заң мен тәртіп ұғымы үйдегі, көшедегі тазалық пен реттілік сияқты қарапайым ұстанымдардан басталады. Ең алдымен, әр адам құқықтық мәдениетті бойына сіңіре алуы керек. Тәртіпті адам ешқашан заң бұзбайды, ал тәртіп адамға тәрбиемен келеді. Ардагерлер ұйымдары адамдармен жұмыс істейтін қоғамдық құрылым, сондықтан біздің белсенділеріміз өздерінің  қоғамдық қызметінде сергек болулары керек.
Баяндамадан кейін жарыссөзге алғашқы болып шыққан Жамбыл облысы прокурорының орынбасары Нұрбек Ұласбекұлы Мемлекет Басшысының "Заң мен тәртіп" қағидатын жүзеге асыру мақсатында атқарылып жатқан жұмыстарға тоқталды.
– Қылмысқа қарсы іс-қимылдың тиімділігін арттыру нәтижесінде өңірде биылғы жылдың жеті айында жалпы қылмыс 6,8 пайызға, оның ішінде ауыр қылмыстардың саны 32,3 пайызға қысқарды. Қылмыстарды есепке алу және тіркеу тәртібі қатаң сақталатын болды. 
Облыс прокуратурасы "Заң мен тәртіп" идеалогиясын іргерілету мақсатында 350-ден астам іс-шара ұйымдастырды. Халықпен жиірек кездесетін болдық. Тұрғындармен бірлесе жұмыс істеудің нәтижесін көріп отырмыз. Ардагерлердің бүгінгі бастамасын қолдаймыз, жергілікті жерлерде ардагерлер ұйымдарына бұл бағытта қолдау көрсетіп отыратын боламыз, – деді облыс прокурорының орынбасары.  
Келесі кезекте сөз алған облыстық полиция департаментінің басшысы Бақытжан Малыбаев қоғамда заң мен тәртіпті орнықтыру, әділетті қоғам құру үшін бірлесе күш жұмсаудың маңыздылығына тоқталды. Ол: 
– Ардагерлер елге қалтықсыз қызмет еткен, аянбай тер төккен жандар. Олардың өмірлік тәжірибелері – кейінгі буынға баға жетпес қазына деп есептеймін. Сондықтан да облыстық ардагерлер кеңесінің ұйымдастырып отырған бүгінгі алқалы басқосу біздің бірлесе жұмыс істеуімізге негіз болады деп есептеймін. Қалай болғанда да, заң талаптарын қатаң сақтау арқылы құқықтық тәртіпті нығайтуға міндеттіміз. 
Біз көбінесе қылмыстың салдарымен күресіп жатамыз. Жалпы, тәртіп бұзушылықтың алдын алу жұмыстарын тиянақты жүргізуіміз керек. Бұл арада бізге ардагерлер ұйымдары, ауылдарымыздың үлкендері зор көмек көрсете алады деп есептеймін, – деді.  
Қазақстан Мұсылмандары діни басқармасы Жамбыл облысы бойынша бас имамы  Асқар Сатылғанов жиналғандарды біздің қоғамдық дамуымызға, жастарымызды адами қасиеттерге, ұлттық салт-дәстүрлерімізді қабылдап өсуіне тәрбиелеуде зор кесірін тигізіп отырған жат ағымдардан сақтандырды. 
– Дәстүрлі діннің қағидаттары мен ұлттық салт-дәстүрлеріміз, ғұрыптарымыз ғасырлар бойы бір-бірімен ұштасып келеді. Бұл екеуінің арасына сызат түскен жағдайда біздің рухани өмірімізге, адами дамуымызға зор кесірін тигізеді. Дін қызметкерлері ардагерлер ұйымдарымен тығыз байланыста жұмыс істеуге міндетті. Ауылдардың үлкендерімен имамдар кез-келген мәселеде ақылдасып қызмет атқаруы керек, – деп сөзін қорытты бас имам. 
– Той қазақтың өмірінде үлкен орын алады. Тойдың мәні неде? Ол – қуанышты бөлісу, ізгі тілек айту, ұрпаққа өнеге көрсету. Ал бүгінде кей тойларымыз бәсекенің, ысыраптың алаңына айналып бара жатқандай. Бұл — дәстүрге емес, даңғазаға қызмет ету. Бұл дегеніміз– ұлттық болмысымызды ұмытпай, әрбір тойды мағынамен, тәртіппен өткізу. Шақырылған қонақтың орны, берілетін ас-су, айтылатын сөз – барлығы да үйлесімді, артық-ауыссыз болуы тиіс. Бұл – мәдениетті қоғамның көрінісі. Сондықтан да, біздің орталық облыс ақсақалдарының бастамасын қолдап, биылғы жылы бірқатар шараларды қолға алды. Шерхан Мұртаза атындағы руханият және тарихтану орталығында «Дәстүр және өнер» бөлімі ашылды. Жаңа бөлім «Даналық мектебі», «Шаңырақ шуағы», «Той мәдениеті – ұлт мәдениеті» бағытында жұмысын бастады. Заманауи той өткізу тәсілдері бойынша әдістемелік нұсқаулық жазуды қолға алып, оны ел ішінде таратудамыз. Одан бөлек асабалар мен мейрамханаларға арнап жазылған әдістемелік құрал да орталық қызметкерлерімен дайындалды. Қазіргі таңда облыс бойынша 50-ден аса мейрамханаларға той мәдениетін қалыптастыруға арналған әдістемелік құрал табысталды. 
Той мәдениетін қалыптастыру мақсатында облыс асбаларының басын қосатын «Асабалар алаңы» қоғамы да құрылды. Оған қазіргі таңда 34 асаба мүше болды. Оларға мамыр айында өткізілген «ТОЙ МӘДЕНИЕТІ – ҰЛТ МӘДЕНИЕТІ» асабалар алаңы жиынында ресми түрде куәліктер мен төс белгілері табысталды, – деді форумда сөйлеген Ш.Мұртаза атындағы облыстық руханият және тарихтану орталығының директоры Жасұлан Әбдіхалық

"Заң мен тәртіп. Әділ қоғам" облыстық ардагерлер форумында бірқатар белсенді ардагерлер, бастауыш ардагерлер ұйымының төрағалары Жамбыл облыстық полиция департаментінің басшысы Б.Малыбаевтың, облыстық ардагерлдер кеңесінің төрағасы Е.Солтыбаевтың қолынан Құрмет грамоталары мен Алғыс хататрын алды. Алқалы жиынның қорытындысымен облыс жұртшылығына Үндеу қабылданды. Үндеуді облыстық ардагерлер кеңесі төрағасының орынбасары Жаңабай Миллионов оқып берді. Үндеу Тараз, Шу қалалық және аудандық ардагерлер кеңестерінде кеңінен талқыланатын болады.
"ҒҰМЫР-ДАРИЯ" – Ақпарат