Телефоны для связи:
(777) 111-11-11
(777) 111-11-11
Демонстрационный сайт » Қоғам » Қарияны төрге оздыру – дәстүр, ал оның мәселесін шешу – жауапкершілік!

Қарияны төрге оздыру – дәстүр, ал оның мәселесін шешу – жауапкершілік!

30 сентябрь 2026, Среда
24 826
990
Қазақ «Қарты бар үйдің – қазынасы бар» деп бекер айтпаған. Қария – кешегі күннің куәсі ғана емес, бүгінгі қоғамның да тірегі. Оның өмірден көргені, түйгені, ұрпаққа айтары бар. Сондықтан үлкенге құрмет көрсету – халқымыздың ежелден қалыптасқан құндылығы.
Бірақ осы құндылықты біз бүгінде қалай сақтап жүрміз?
Жыл сайын 1 қазан – Халықаралық Қарттар күні келгенде қарияларға гүл ұсынып, сыйлық беріп, түрлі мерекелік шаралар ұйымдастырамыз. Әлеуметтік желіде ақсақалдарға құрмет көрсетілген суреттер жарияланады. Ресми жиындарда ізгі тілектер айтылады. Мұның бәрі, әрине керек. Бірақ қарияға деген құрметтің шынайы өлшемі мерекелік дастарқан мен бір күндік марапатта емес.
Қарт адамның күнделікті тұрмысына, өміріне қарасақ, мәселенің басқа қыры көрінеді.

Көмек бар.
Бірақ оған Қол жеткізу қиын

Ресми дерекке сүйенсек, 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап Қазақстанда ең төменгі зейнетақы 69 049 теңге болып белгіленді. Мемлекеттік базалық зейнетақы төлемінің ең төменгі мөлшері – 35 596 теңге. Ең төменгі күнкөріс деңгейі – 50 851 теңге. Жасына байланысты және еңбек сіңірген жылдары үшін зейнетақы төлемдері 10 пайызға арттырылды.
Бұл – әлеуметтік қолдаудың сандық көрсеткіші.
Алайда қарт адамның қажеттілігін тек ай сайынғы төлем көлемімен өлшеу жеткіліксіз. Жыл өткен сайын денсаулыққа байланысты шығын көбейеді. Дәрі-дәрмек, медициналық тексеру, оңалту, санаторийлік ем – мұның бәрі зейнеткердің қалтасына салмақ түсіреді және ол аз десеңіз жыл сайын қымбаттап жатады. 
Осы тұста жергілікті әлеуметтік қолдаудың уақыт өткен сайын маңызы артып келе жатқандығын айтуға тиістіміз.  Жамбыл облысында қарттарға көрсетілетін көмектің бір бағыты – санаторийлік-курорттық емделуге жұмсалған шығынды өтеу. Облыс әкімдігінің жұмыспен қамтуды үйлестіру және әлеуметтік бағдарламалар басқармасы басшысының міндетін атқарушы Самат Болатұлының айтуынша, бұл көмекке отбасының жан басына шаққандағы орташа табысы ең төменгі күнкөріс деңгейінің үш еселенген мөлшерінен, яғни 152 553 теңгеден аспайтын азаматтар үміткер бола алады. Өтемақы көлемі – 45 айлық есептік көрсеткіш, яғни 194 625 теңге. Бұл шекті жеңілдіктер Қазақстан Республикасы Үкіметінің №523 қаулысымен реттелген. 
2026 жылғы 1 қыркүйектегі мәлімет бойынша облыста санаторийлік-курорттық емделуге жұмсалған шығынды өтеу үшін 220 адамға 36,4 миллион теңге төленген. Оның ішінде Тараз қаласында 36 зейнеткерге 5549,1 мың теңге, Жуалы ауданында 14 зейнеткерге 2 673,5 мың теңге, 6 ардагерге 167,8 мың теңге берілген.
Қаражат бөлінген. Көмек көрсетілген. Бірақ осы жерде тағы бір сұрақ туындайды: әлеуметтік қолдау шынымен мұқтаж адамға барынша жеңіл жолмен жетіп отыр ма?
Жуалы ауданындағы Мыңбұлақ ауылдық округі бастауыш ардагерлер ұйымының төрағасы Мұхтар Тұрғынбековтің айтуынша, зейнеткерлердің сауықтыру орындарына баруына қойылатын талаптар мен рәсімдер кей жағдайда қарт адамға қиындық келтіреді.
– Зейнеткерлердің сауықтыру шипажайларына барып, денсаулығын түзеп қайтуына жыл сайын бюджеттен қаржы бөлінетіні жақсы. Алайда жолдама алу үшін қойылатын талаптар мен жиналатын құжаттар өте көп. Кейбір қарттар қажетті құжаттарды қайдан алатынын, қалай рәсімдейтінін түсіне бермейді. Бұл – бір, екіншіден шипажайларға мұндай жеңілдіктер бар екендігін көп адам білмейді, тиісті облыстық, қалалық, аудандық әлеуметтік салаға қатысты мемлекеттік мекемелер тарапынан ақпараттандыру жағы жеткілікті емес. Сондықтан сауықтыру орталықтарына бару талаптарын мүмкіндігінше жеңілдетсе деген ұсынысымыз бар, – дейді ардагер.
Мәселе осында.
Қағаз жүзінде көмек бар болғанымен, оны алу механизмі қарапайым болмаса, мемлекеттік әлеуметтік саясаттың тиімділігіне сұрақ туындайды. Әсіресе ауылда тұратын, жасы келген, цифрлық қызметтерді жетік меңгермеген қария үшін құжат жинаудың өзі үлкен әуреге айналуы мүмкін.
Әлеуметтік көмек адамға арналған болса, оны алу жолы да адамға ыңғайлы болуы керек емес пе?
Жалғыз қалған қарияның жағдайына кім жауапты?

Қарттықтың тағы бір елеулі мәселесі – жалғыздық.
Жуалылық белсенді ақсақал Мұхтар Тұрғынбековты ауылда жалғыз тұратын, жанында қарайласатын адамы жоқ қариялардың жағдайы толғандырады. 
– Ауылда жалғыз тұратын, жанында қарайласатын адамы жоқ қарттар бар. Кейде бір қарағанда ұсақ болып көрінетін шаруаның өзі жасы келген адам үшін үлкен мәселеге айналады. Сондықтан әлеуметтік қызмет қарттың нақты қажеттілігіне қарай көрсетілгені маңызды, – дейді ол кісі.
Бұл – назардан тыс қалмауы тиіс мәселе. Бір қартқа дәрігердің кеңесі керек болуы мүмкін. Екіншісіне үй шаруасына көмектесетін адам қажет. Үшіншісі дүкенге немесе емханаға өзі бара алмауы мүмкін. Ал кейбірінің ең үлкен қажеттілігі – жай ғана сөйлесетін, халін сұрайтын адамның болуы.
Демек, қарттарға көрсетілетін әлеуметтік қызметтің өлшемі «қанша адамға көмек берілді?» деген статистикамен ғана шектелмеуі керек. «Көмек нақты қандай қажеттілікті өтеді?» деген сұрақ та қатар қойылуы қажет.

Қарияның қоғамдағы орны төрде отырумен ғана өлшенбейді

Қарт адамды үйде төрге шығару – қазақы тәрбиенің көрінісі. Бірақ қоғамдағы мәртебесі тек төрдегі орнымен шектелмеуі керек.
Тараздық белсенді ақсақал Сәрсенбай Мыңбаев қарттардың қоғамдық өмірге көбірек араласуына жағдай жасау қажеттігін алға тартады. Оның пікірінше, елдің әлеуметтік-экономикалық дамуына үлес қосқан, қоғамдық жұмыстарға белсенді араласқан қариялардың тәжірибесін тиімді пайдалану маңызды.
Ол ардагерлер ұйымдарында басшылық қызмет атқарып жүрген қарияларды қолдау, сауықтыру орталықтарын көбейту, зейнеткерлерге қоғамдық көлікте жеңілдіктер қарастыру, театр, кино және мәдени-спорттық шараларға билеттерді қолжетімді ету мәселелерін көтереді. Сондай-ақ қарттардың шығармашылық топтарына музыкалық аспаптар мен сахналық киімдер алуға қолдау көрсетудің маңызына тоқталады.
Мұның бәрі бір қарағанда ұсақ-түйек көрінуі мүмкін.
Бірақ қарт адамды қоғамнан шеттетпеудің өзі осындай қарапайым қолдаулардан басталады.
Зейнетке шыққан адам – қоғамға қажетсіз болып қалған адам емес. Керісінше, оның өмірлік тәжірибесі, кәсіби біліктілігі, көргені мен түйгені – кейінгі буын үшін дайын мектеп.
Сондықтан қарияны тек әлеуметтік көмек алушы ретінде қарастырудың өзі біржақты түсінік болар еді.

Қаражат бөлінді.
Ал нәтиже қандай?

Жамбыл облысында ардагерлерге де бір реттік әлеуметтік көмек көрсетіледі. 2026 жылы Жеңіс күні қарсаңында облыста жалпы 3 965 адамға 471 273 мың теңге көлемінде әлеуметтік көмек берілген.
Әрине, бұл – жалпы алғанда аз қаржы емес.
Бірақ мемлекеттің әлеуметтік саясатының нәтижесін тек бөлінген қаржы көлемімен бағалау жеткіліксіз. Миллиондаған теңгенің жұмсалғанын айту бір бөлек те, сол қаражат қарт адамның тұрмысын нақты қаншалықты жақсарта алды, бұл бөлек әңгіме.
Мәселен, санаторийге барған зейнеткердің денсаулығы жақсарды ма? Жалғыз тұратын қарияның тұрмыстық мәселесі шешілді ме? Әлеуметтік қызмет оған уақытында жетті ме? Көмек алған азамат бұл қолдауға қаншалықты риза?
Мұндай сұрақтардың жауабы да статистикамен бірге айтылуы керек.
Өйткені әлеуметтік жұмыстың басты нәтижесі – есептегі сан емес, адамның өміріндегі өзгерісте.

қариялар газет оқудан
қол үзген жоқ 

Қарттардың өміріндегі тағы бір назар аударарлық мәселе – ақпаратқа қолжетімділік.
Мұхтар Тұрғынбековтің айтуынша, ауылдағы қариялар үшін мерзімді басылымдардың орны ерекше.
– Біз газетке жақсы жазыламыз, оқимыз. Газет – біздің тұрақты ақпарат көзіміз. Бірақ пошта арқылы жаздырған басылымдарымыз кешігіп келеді. Газет уақытында қолға тимеген соң, оның жаңалығы да өзектілігін жоғалтады, – дейді ардагер.
Бүгінде жастар ақпаратты телефоннан бір сәтте алады. Ал үлкен буынның бір бөлігі үшін газет әлі де маңызды ақпарат көзі болып отыр.
Сондықтан мерзімді басылымның уақытында жеткізілуі де қарияның қоғаммен байланысының бір бөлігі екенін ескерген жөн.
Бір қарағанда бұл – ұсақ мәселе.
Ал қарт адамның күнделікті өміріне жақыннан қарасақ, оның да өзіндік салмағы бар.
Тілші түйіні

Қарттар күні – күнтізбедегі тағы бір атаулы датаға айналып кетпеуі керек.
Қарияға бір күн гүл сыйлап, келесі күні оның мәселесін ұмытып кетсек, онда біздің құрметіміздің мәні қанша?
Қартты қадірлеу – мерекелік шара өткізумен, сыйлық табыстаумен немесе есепке бірнеше әлеуметтік көрсеткіш енгізумен бітпейді. Шынайы қамқорлық адамның күнделікті өмірінен көрінеді.
Әлеуметтік көмекті алу оңай ма? Жалғыз тұратын қарияның жағдайын біреу тұрақты бақылап отыр ма? Сауықтыруға жеңілдетілген жолдама алудан мұқтаж зейнеткер құжаттың көптігінен бас тартып қалмай ма? Ауылдағы қария ақпараттан тыс қалмай ма? Қоғам оның тәжірибесін пайдаланып жүр ме?
Міне, қарттарға қатысты саясаттың шынайы өлшемі – осы сұрақтарға берілетін жауапта.
Мәселен, ардагерлерді құжат жинау мәселесінде әрлі-берлі сандалтпай, әуре-сарсаңға салмай «Отбасылық цифрлық карта» әзірленіп, құжаттар сонда сақталса. Сонда өзі әрең жүріп жүрген қарт кісілер құжат жинап сабылмас еді. 
Қарияны төрге отырғызу – дәстүр. Ал оның мәселесін тыңдап, шешуге тырысу – жауапкершілік!
«Қариясы бар ел – қазыналы ел» дейміз. Ендеше сол қазынаны жылына бір рет іздеп, қалған уақытта ұмыт қалдырмайық. Қартқа құрмет сөзбен емес, күнделікті жасалған нақты жағдаймен өлшенгенде ғана оның мәні артады.

Мақпал Сүйінбай, 
журналист 

Тараз қаласы 

Обсудить
Блок в статье:
Ұстаз. Қайраткер. Шежіреші 30 сентябрь 2026, Среда
Ұстаз. Қайраткер. Шежіреші 30 сентябрь 2026, Среда

Похожие материалы:

Құрмет – қарияларға
07 август 2024, Среда
Құрмет – қарияларға
Болашақтың иесі - жас буын!
08 июнь 2026, Понедельник
Болашақтың иесі - жас буын!
Дәстүрдің озығы бар...
14 октябрь 2020, Среда
Дәстүрдің озығы бар...
ТЕКТЕН НӘР АЛҒАН ТОЗБАЙДЫ
25 август 2022, Четверг
ТЕКТЕН НӘР АЛҒАН ТОЗБАЙДЫ
Добавить комментарий
Комментарии (990)
Прокомментировать
Кликните на изображение чтобы обновить код, если он неразборчив
Alethea
Alethea Гости 25 октября 2026 08:54
Nano Brows .About Powder brows . Hello, Dear Friends. At the moment I would like to tell more about microblading eyebrows The service artist demonstrated outstanding precision and attention to detail. When I first considered the service, I wasn't sure what to expect, but the result exceeded my expectations. I felt completely at ease during the service process due to their calming demeanour. From my perspective, investing in the solution is a wise move that pays off in the long run. The cost was competitive, especially considering the level of detail and care they provided. Even months after the offering was done, the benefits continue to be evident. For any Australian business considering the solution, I'd suggest not to delay – the sooner, the better. As a business owner in Australia, I recently decided to opt for the offering for my commercial property. Having dependable Eyebrow tattooing possesses become a cornerstone of my maintenance strategy. The results of my Eyebrow tattooing look extremely natural – exactly what I was hoping for. The benefits of professional Eyebrow tattooing are clear: better aesthetics, improved morale, and a healthier environment. Book now for Eyebrow tattooing or visit https://villasouthtenerife.com/what-happens-if-i-dont-touch-up-my-eyebrow-tatto
o/ Tags: Microblading, microblading, microblading
Siobhan
Siobhan Гости 25 октября 2026 09:38
goGLOW 6850 N Rochester Ꮢd, Rochester Hills, ᎷӀ 48306, United States 248 971-1831 Acne Treatment Near Me Tips
Marina
Marina Гости 25 октября 2026 11:01
Undeniably imagine that which you stated. Your favourite reason seemed to be on the internet the simplest thing to be mindful of. I say to you, I definitely get irked even as people think about issues that they plainly don't recognize about. You managed to hit the nail upon the top as well as defined out the whole thing without having side effect , other people could take a signal. Will probably be again to get more. Thanks my site; 888NEW
Jeanette
Jeanette Гости 25 октября 2026 12:55
Darwin day trips to Kakadu .About Darwin day trips to Kakadu . Hello, Friends. At the moment I would like to notify a little about Darwin day trips to Kakadu There's something about leavin' Darwin early in that crisp morning light—a little shudder off the tin roof, coffee steaming on the dashboard—as you cruise through savannah wash towards country that knows its own heartbeat. Day trips straight from city to wilderness ain't recently travel; they hit deep where you hold the static, loosenin shoulders quiet enough to hear the wind crack over sandstone ridgelines deserving reckonin with proper respect toward Kakadu ancient stories held gently by country itself You step quiet across flatlands that stretch beyond clock-watch time—craggy escarpments draped ancient silence no traffic report ever touched And suddenly our spine sits softer, blood thins cleaner than filtered tank water A dead-fair arvo on Yellow Water Billabong watching jabiru stand stately against sunset paints colour deeper than screens steal But this adventure asks something realer from you too Leave ur phone half buried bagside n breathe slow while traditional custodians keep these stories fierce and living So Darwin day trips to Kakadu don't lately show scenery they restore one's rhythm proper—body tired honest good sweat mind loosened open wide again pal You carry none o heavy city back just quiet hum n grateful bone For anyone believe travel must heal more tha it thrills.. there lies the magic plain as paper bark stripping gold n crimson from ancient sky… come meet country proper n return different lighter truer Only if you realli think Book now for Darwin day trips to Kakadu or here https://congthinh.info/a-foodies-guide-to-darwins-best-dining-spots/ Tags: Darwin day trips to Kakadu, Darwin day trips to Kakadu, Darwin day trips to Kakadu
Bernard
Bernard Гости 25 октября 2026 14:15
References: Payid casino pokies https://hedgedoc.envs.net/Ty7NauFeQL6ps6uFEpg8HA
Demetria
Demetria Гости 25 октября 2026 14:39
References: Fast withdrawal pokies australia payid 1 dollar payid pokies
Cheri
Cheri Гости 25 октября 2026 14:39
References: Highest paying payid pokies australia payid pokies no deposit bonus
Jaxon
Jaxon Гости 25 октября 2026 14:40
References: Payid pokies australia online pokies payid no deposit
Concepcion
Concepcion Гости 25 октября 2026 14:42
References: Payid pokies real money australia https://sciencemission.com

References: Aussie pokies payid http://wou.malaysia2host.com/home.php?mod=space&uid=362373
Minnie
Minnie Гости 25 октября 2026 14:44
References: Play online pokies payid australia sg588.tw
Meredith
Meredith Гости 25 октября 2026 14:45
References: Secure payid pokies 1 dollar deposit pokies payid
Anna
Anna Гости 25 октября 2026 14:47
References: Payid pokies deposit codimd.camba.coop
Guillermo
Guillermo Гости 25 октября 2026 14:53
References: Play online pokies payid australia real money pokies payid
Les
Les Гости 25 октября 2026 14:54
References: Payid minimum deposit pokies https://www.1v34.com
Jayme
Jayme Гости 25 октября 2026 14:56
References: 1 minimum deposit casino australia payid pbase.com
Agueda
Agueda Гости 25 октября 2026 14:57
References: Best payid pokies sites http://bbs.abcdv.net/home.php?mod=space&uid=2190037
Donette
Donette Гости 25 октября 2026 14:58
References: Payid casino pokies hedgedoc.ludos-disciplinarum-misi.fyi
Giselle
Giselle Гости 25 октября 2026 14:59
References: Payid pokies online desktop payid pokies
Lila
Lila Гости 25 октября 2026 14:59
References: Payid pokies deposit fast withdrawal pokies australia payid
Adrian
Adrian Гости 25 октября 2026 15:02
References: Pay id pokies real money https://may22.ru

References: Instant payid withdrawal pokies australia www.88m2.com
Jerold
Jerold Гости 25 октября 2026 15:05
References: Pay id pokies australia 5 dollar deposit pokies payid
Damaris
Damaris Гости 25 октября 2026 15:05
References: Online pokies payid australia https://pad.koeln.ccc.de/
Chang
Chang Гости 25 октября 2026 15:07
References: Fast withdrawal pokies australia payid pokies sites that take payid
Daisy
Daisy Гости 25 октября 2026 15:08
References: Real money payid online pokies bbs.wj10001.com
Trey
Trey Гости 25 октября 2026 15:08
References: Payid pokies casinos cdss.snw999.com
Vera
Vera Гости 25 октября 2026 15:12
References: Instant payid withdrawal pokies australia pay id pokies real money
Raina
Raina Гости 25 октября 2026 15:14
References: Australian pokies that accept payid https://dok.kompot.si/
Ima
Ima Гости 25 октября 2026 15:15
References: No verification payid pokies australia http://halcom.cn/home.php?mod=space&uid=166197
Erica
Erica Гости 25 октября 2026 15:15
References: Top 10 payid pokies https://intensedebate.com/people/gamecarp18
Ward
Ward Гости 25 октября 2026 15:16
References: Payid pokies real money no deposit hedgedoc.dawan.fr
Сотрудники
Партнеры