Телефоны для связи:
(777) 111-11-11
(777) 111-11-11
Демонстрационный сайт » Қоғам » Қарияны төрге оздыру – дәстүр, ал оның мәселесін шешу – жауапкершілік!

Қарияны төрге оздыру – дәстүр, ал оның мәселесін шешу – жауапкершілік!

30 сентябрь 2026, Среда
24 826
990
Қазақ «Қарты бар үйдің – қазынасы бар» деп бекер айтпаған. Қария – кешегі күннің куәсі ғана емес, бүгінгі қоғамның да тірегі. Оның өмірден көргені, түйгені, ұрпаққа айтары бар. Сондықтан үлкенге құрмет көрсету – халқымыздың ежелден қалыптасқан құндылығы.
Бірақ осы құндылықты біз бүгінде қалай сақтап жүрміз?
Жыл сайын 1 қазан – Халықаралық Қарттар күні келгенде қарияларға гүл ұсынып, сыйлық беріп, түрлі мерекелік шаралар ұйымдастырамыз. Әлеуметтік желіде ақсақалдарға құрмет көрсетілген суреттер жарияланады. Ресми жиындарда ізгі тілектер айтылады. Мұның бәрі, әрине керек. Бірақ қарияға деген құрметтің шынайы өлшемі мерекелік дастарқан мен бір күндік марапатта емес.
Қарт адамның күнделікті тұрмысына, өміріне қарасақ, мәселенің басқа қыры көрінеді.

Көмек бар.
Бірақ оған Қол жеткізу қиын

Ресми дерекке сүйенсек, 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап Қазақстанда ең төменгі зейнетақы 69 049 теңге болып белгіленді. Мемлекеттік базалық зейнетақы төлемінің ең төменгі мөлшері – 35 596 теңге. Ең төменгі күнкөріс деңгейі – 50 851 теңге. Жасына байланысты және еңбек сіңірген жылдары үшін зейнетақы төлемдері 10 пайызға арттырылды.
Бұл – әлеуметтік қолдаудың сандық көрсеткіші.
Алайда қарт адамның қажеттілігін тек ай сайынғы төлем көлемімен өлшеу жеткіліксіз. Жыл өткен сайын денсаулыққа байланысты шығын көбейеді. Дәрі-дәрмек, медициналық тексеру, оңалту, санаторийлік ем – мұның бәрі зейнеткердің қалтасына салмақ түсіреді және ол аз десеңіз жыл сайын қымбаттап жатады. 
Осы тұста жергілікті әлеуметтік қолдаудың уақыт өткен сайын маңызы артып келе жатқандығын айтуға тиістіміз.  Жамбыл облысында қарттарға көрсетілетін көмектің бір бағыты – санаторийлік-курорттық емделуге жұмсалған шығынды өтеу. Облыс әкімдігінің жұмыспен қамтуды үйлестіру және әлеуметтік бағдарламалар басқармасы басшысының міндетін атқарушы Самат Болатұлының айтуынша, бұл көмекке отбасының жан басына шаққандағы орташа табысы ең төменгі күнкөріс деңгейінің үш еселенген мөлшерінен, яғни 152 553 теңгеден аспайтын азаматтар үміткер бола алады. Өтемақы көлемі – 45 айлық есептік көрсеткіш, яғни 194 625 теңге. Бұл шекті жеңілдіктер Қазақстан Республикасы Үкіметінің №523 қаулысымен реттелген. 
2026 жылғы 1 қыркүйектегі мәлімет бойынша облыста санаторийлік-курорттық емделуге жұмсалған шығынды өтеу үшін 220 адамға 36,4 миллион теңге төленген. Оның ішінде Тараз қаласында 36 зейнеткерге 5549,1 мың теңге, Жуалы ауданында 14 зейнеткерге 2 673,5 мың теңге, 6 ардагерге 167,8 мың теңге берілген.
Қаражат бөлінген. Көмек көрсетілген. Бірақ осы жерде тағы бір сұрақ туындайды: әлеуметтік қолдау шынымен мұқтаж адамға барынша жеңіл жолмен жетіп отыр ма?
Жуалы ауданындағы Мыңбұлақ ауылдық округі бастауыш ардагерлер ұйымының төрағасы Мұхтар Тұрғынбековтің айтуынша, зейнеткерлердің сауықтыру орындарына баруына қойылатын талаптар мен рәсімдер кей жағдайда қарт адамға қиындық келтіреді.
– Зейнеткерлердің сауықтыру шипажайларына барып, денсаулығын түзеп қайтуына жыл сайын бюджеттен қаржы бөлінетіні жақсы. Алайда жолдама алу үшін қойылатын талаптар мен жиналатын құжаттар өте көп. Кейбір қарттар қажетті құжаттарды қайдан алатынын, қалай рәсімдейтінін түсіне бермейді. Бұл – бір, екіншіден шипажайларға мұндай жеңілдіктер бар екендігін көп адам білмейді, тиісті облыстық, қалалық, аудандық әлеуметтік салаға қатысты мемлекеттік мекемелер тарапынан ақпараттандыру жағы жеткілікті емес. Сондықтан сауықтыру орталықтарына бару талаптарын мүмкіндігінше жеңілдетсе деген ұсынысымыз бар, – дейді ардагер.
Мәселе осында.
Қағаз жүзінде көмек бар болғанымен, оны алу механизмі қарапайым болмаса, мемлекеттік әлеуметтік саясаттың тиімділігіне сұрақ туындайды. Әсіресе ауылда тұратын, жасы келген, цифрлық қызметтерді жетік меңгермеген қария үшін құжат жинаудың өзі үлкен әуреге айналуы мүмкін.
Әлеуметтік көмек адамға арналған болса, оны алу жолы да адамға ыңғайлы болуы керек емес пе?
Жалғыз қалған қарияның жағдайына кім жауапты?

Қарттықтың тағы бір елеулі мәселесі – жалғыздық.
Жуалылық белсенді ақсақал Мұхтар Тұрғынбековты ауылда жалғыз тұратын, жанында қарайласатын адамы жоқ қариялардың жағдайы толғандырады. 
– Ауылда жалғыз тұратын, жанында қарайласатын адамы жоқ қарттар бар. Кейде бір қарағанда ұсақ болып көрінетін шаруаның өзі жасы келген адам үшін үлкен мәселеге айналады. Сондықтан әлеуметтік қызмет қарттың нақты қажеттілігіне қарай көрсетілгені маңызды, – дейді ол кісі.
Бұл – назардан тыс қалмауы тиіс мәселе. Бір қартқа дәрігердің кеңесі керек болуы мүмкін. Екіншісіне үй шаруасына көмектесетін адам қажет. Үшіншісі дүкенге немесе емханаға өзі бара алмауы мүмкін. Ал кейбірінің ең үлкен қажеттілігі – жай ғана сөйлесетін, халін сұрайтын адамның болуы.
Демек, қарттарға көрсетілетін әлеуметтік қызметтің өлшемі «қанша адамға көмек берілді?» деген статистикамен ғана шектелмеуі керек. «Көмек нақты қандай қажеттілікті өтеді?» деген сұрақ та қатар қойылуы қажет.

Қарияның қоғамдағы орны төрде отырумен ғана өлшенбейді

Қарт адамды үйде төрге шығару – қазақы тәрбиенің көрінісі. Бірақ қоғамдағы мәртебесі тек төрдегі орнымен шектелмеуі керек.
Тараздық белсенді ақсақал Сәрсенбай Мыңбаев қарттардың қоғамдық өмірге көбірек араласуына жағдай жасау қажеттігін алға тартады. Оның пікірінше, елдің әлеуметтік-экономикалық дамуына үлес қосқан, қоғамдық жұмыстарға белсенді араласқан қариялардың тәжірибесін тиімді пайдалану маңызды.
Ол ардагерлер ұйымдарында басшылық қызмет атқарып жүрген қарияларды қолдау, сауықтыру орталықтарын көбейту, зейнеткерлерге қоғамдық көлікте жеңілдіктер қарастыру, театр, кино және мәдени-спорттық шараларға билеттерді қолжетімді ету мәселелерін көтереді. Сондай-ақ қарттардың шығармашылық топтарына музыкалық аспаптар мен сахналық киімдер алуға қолдау көрсетудің маңызына тоқталады.
Мұның бәрі бір қарағанда ұсақ-түйек көрінуі мүмкін.
Бірақ қарт адамды қоғамнан шеттетпеудің өзі осындай қарапайым қолдаулардан басталады.
Зейнетке шыққан адам – қоғамға қажетсіз болып қалған адам емес. Керісінше, оның өмірлік тәжірибесі, кәсіби біліктілігі, көргені мен түйгені – кейінгі буын үшін дайын мектеп.
Сондықтан қарияны тек әлеуметтік көмек алушы ретінде қарастырудың өзі біржақты түсінік болар еді.

Қаражат бөлінді.
Ал нәтиже қандай?

Жамбыл облысында ардагерлерге де бір реттік әлеуметтік көмек көрсетіледі. 2026 жылы Жеңіс күні қарсаңында облыста жалпы 3 965 адамға 471 273 мың теңге көлемінде әлеуметтік көмек берілген.
Әрине, бұл – жалпы алғанда аз қаржы емес.
Бірақ мемлекеттің әлеуметтік саясатының нәтижесін тек бөлінген қаржы көлемімен бағалау жеткіліксіз. Миллиондаған теңгенің жұмсалғанын айту бір бөлек те, сол қаражат қарт адамның тұрмысын нақты қаншалықты жақсарта алды, бұл бөлек әңгіме.
Мәселен, санаторийге барған зейнеткердің денсаулығы жақсарды ма? Жалғыз тұратын қарияның тұрмыстық мәселесі шешілді ме? Әлеуметтік қызмет оған уақытында жетті ме? Көмек алған азамат бұл қолдауға қаншалықты риза?
Мұндай сұрақтардың жауабы да статистикамен бірге айтылуы керек.
Өйткені әлеуметтік жұмыстың басты нәтижесі – есептегі сан емес, адамның өміріндегі өзгерісте.

қариялар газет оқудан
қол үзген жоқ 

Қарттардың өміріндегі тағы бір назар аударарлық мәселе – ақпаратқа қолжетімділік.
Мұхтар Тұрғынбековтің айтуынша, ауылдағы қариялар үшін мерзімді басылымдардың орны ерекше.
– Біз газетке жақсы жазыламыз, оқимыз. Газет – біздің тұрақты ақпарат көзіміз. Бірақ пошта арқылы жаздырған басылымдарымыз кешігіп келеді. Газет уақытында қолға тимеген соң, оның жаңалығы да өзектілігін жоғалтады, – дейді ардагер.
Бүгінде жастар ақпаратты телефоннан бір сәтте алады. Ал үлкен буынның бір бөлігі үшін газет әлі де маңызды ақпарат көзі болып отыр.
Сондықтан мерзімді басылымның уақытында жеткізілуі де қарияның қоғаммен байланысының бір бөлігі екенін ескерген жөн.
Бір қарағанда бұл – ұсақ мәселе.
Ал қарт адамның күнделікті өміріне жақыннан қарасақ, оның да өзіндік салмағы бар.
Тілші түйіні

Қарттар күні – күнтізбедегі тағы бір атаулы датаға айналып кетпеуі керек.
Қарияға бір күн гүл сыйлап, келесі күні оның мәселесін ұмытып кетсек, онда біздің құрметіміздің мәні қанша?
Қартты қадірлеу – мерекелік шара өткізумен, сыйлық табыстаумен немесе есепке бірнеше әлеуметтік көрсеткіш енгізумен бітпейді. Шынайы қамқорлық адамның күнделікті өмірінен көрінеді.
Әлеуметтік көмекті алу оңай ма? Жалғыз тұратын қарияның жағдайын біреу тұрақты бақылап отыр ма? Сауықтыруға жеңілдетілген жолдама алудан мұқтаж зейнеткер құжаттың көптігінен бас тартып қалмай ма? Ауылдағы қария ақпараттан тыс қалмай ма? Қоғам оның тәжірибесін пайдаланып жүр ме?
Міне, қарттарға қатысты саясаттың шынайы өлшемі – осы сұрақтарға берілетін жауапта.
Мәселен, ардагерлерді құжат жинау мәселесінде әрлі-берлі сандалтпай, әуре-сарсаңға салмай «Отбасылық цифрлық карта» әзірленіп, құжаттар сонда сақталса. Сонда өзі әрең жүріп жүрген қарт кісілер құжат жинап сабылмас еді. 
Қарияны төрге отырғызу – дәстүр. Ал оның мәселесін тыңдап, шешуге тырысу – жауапкершілік!
«Қариясы бар ел – қазыналы ел» дейміз. Ендеше сол қазынаны жылына бір рет іздеп, қалған уақытта ұмыт қалдырмайық. Қартқа құрмет сөзбен емес, күнделікті жасалған нақты жағдаймен өлшенгенде ғана оның мәні артады.

Мақпал Сүйінбай, 
журналист 

Тараз қаласы 

Обсудить
Блок в статье:
Ұстаз. Қайраткер. Шежіреші 30 сентябрь 2026, Среда
Ұстаз. Қайраткер. Шежіреші 30 сентябрь 2026, Среда

Похожие материалы:

Құрмет – қарияларға
07 август 2024, Среда
Құрмет – қарияларға
Болашақтың иесі - жас буын!
08 июнь 2026, Понедельник
Болашақтың иесі - жас буын!
Дәстүрдің озығы бар...
14 октябрь 2020, Среда
Дәстүрдің озығы бар...
ТЕКТЕН НӘР АЛҒАН ТОЗБАЙДЫ
25 август 2022, Четверг
ТЕКТЕН НӘР АЛҒАН ТОЗБАЙДЫ
Добавить комментарий
Комментарии (990)
Прокомментировать
Кликните на изображение чтобы обновить код, если он неразборчив
Matt
Matt Гости 27 октября 2026 12:26
References: Best online pokies payid payid pokies sites
Thurman
Thurman Гости 27 октября 2026 12:54
References: Instant withdrawal payid pokies escrever.coletivos.org
Nickolas
Nickolas Гости 27 октября 2026 13:09
References: Anonymous payid pokies no verification payid pokies australia
Twyla
Twyla Гости 27 октября 2026 13:14
References: Payid withdrawal online pokies payid pokies instant withdrawal australia
Angus
Angus Гости 27 октября 2026 13:32
References: No deposit payid pokies australia https://sciencemission.com/
Linette
Linette Гости 27 октября 2026 13:38
References: 1 dollar payid pokies http://www.4001179958.org/
Kayleigh
Kayleigh Гости 27 октября 2026 13:39
References: Online casino sofort bezahlen spielhalle mit sofortüberweisung
Rachel
Rachel Гости 27 октября 2026 13:48
References: Payid pokies sign up bonus best payid pokies
Christa
Christa Гости 27 октября 2026 13:57
References: Online casino payid pokies https://doc.anagora.org/ye14RA8PSoC_6lPAqk-OYw
Michale
Michale Гости 27 октября 2026 14:06
References: Instant payid pokies https://www.brainchips.liuyanze.com/

References: Payid deposit online pokies caraudiocentre.ir
Taylah
Taylah Гости 27 октября 2026 14:10
References: Bonus pokies payid https://intensedebate.com/
Palma
Palma Гости 27 октября 2026 14:13
References: Fast payout payid pokies online pokies that accept payid
Avis
Avis Гости 27 октября 2026 14:17
References: Payid pokies welcome bonus instant withdrawal pay id pokies
Cathy
Cathy Гости 27 октября 2026 14:20
References: Online pokies payid australia docs.monadical.com
Hugh
Hugh Гости 27 октября 2026 14:24
References: 1 minimum deposit casino australia payid real money pokies payid
Claribel
Claribel Гости 27 октября 2026 15:04
Hi this is kind of of off topic but I was wanting to know if blogs use WYSIWYG editors or if you have to manually code with HTML. I'm starting a blog soon but have no coding expertise so I wanted to get advice from someone with experience. Any help would be enormously appreciated! Review my web site ... windtre super smart 100
Malcolm
Malcolm Гости 27 октября 2026 15:19
If you wish for to increase your knowledge simply keep visiting this site and be updated with the hottest news posted here. My web site; Cheap Private Proxies
Caren
Caren Гости 27 октября 2026 16:46
Pretty nice post. I just stumbled upon your weblog and wanted to say that I've really enjoyed browsing your weblog posts. After all I'll be subscribing for your feed and I'm hoping you write again soon! Also visit my page: backlinks every day
Eden
Eden Гости 27 октября 2026 17:24
Your style is very unique compared to other people I have read stuff from. Thanks for posting when you've got the opportunity, Guess I'll just book mark this blog. My web site - https://casino-minimum-deposit.ca/
Brady
Brady Гости 27 октября 2026 17:31
Excellent blog here! Also your site loads up very fast! What host are you using? Can I get your affiliate link to your host? I wish my site loaded up as fast as yours lol Also visit my blog; https://asianproducts.net/
Milagro
Milagro Гости 27 октября 2026 19:58
Yes! Finally someone writes about slot. Look at my webpage - สล็อตเว็บตรง
Bridgett
Bridgett Гости 27 октября 2026 20:43
Crocodiles and other animals in Kakadu !About crocodiles and other animals in Kakadu ! Salute, Colleagues. At the moment I would like to tell more about crocodiles and other animals in Kakadu Having dependable this offering has become a cornerstone of my maintenance strategy. I've tried a few different companies, but this one stood out for their attention to detail. When I first considered this solution, I wasn't sure what to expect, but the result exceeded my expectations. I'd rate my this solution journey as five stars – definitely worth every dollar. The initial consultation for crocodiles and other animals in Kakadu was meticulous and helped tailor the offering to my specific needs. From my perspective, investing in crocodiles and other animals in Kakadu is a smart move that pays off in the long run. The cost was reasonable, especially considering the level of detail and care they provided. Since implementing crocodiles and other animals in Kakadu, my business has seen a noticeable improvement in customer satisfaction. * Book now for crocodiles and other animals in Kakadu or here https://forumurl.com/a-seasonal-guide-to-the-best-time-for-wildlife-in-kakadu/ Tags: Crocodiles and other animals in Kakadu, crocodiles and other animals in Kakadu, crocodiles and other animals in Kakadu
Sharyn
Sharyn Гости 27 октября 2026 21:02
Have you ever thought about publishing an ebook or guest authoring on other blogs? I have a blog based upon on the same ideas you discuss and would really like to have you share some stories/information. I know my visitors would appreciate your work. If you're even remotely interested, feel free to send me an e mail. My website สล็อตเว็บตรง
Andreas
Andreas Гости 27 октября 2026 22:22
Howdy! I could have sworn I've been to this site before but after going through many of the articles I realized it's new to me. Nonetheless, I'm definitely pleased I found it and I'll be bookmarking it and checking back frequently! my web blog :: Stella
Jamal
Jamal Гости 28 октября 2026 00:39
Appreciate the recommendation. Will try it out. Look into my web-site :: australiacasinoratings.com
Remona
Remona Гости 28 октября 2026 03:19
Really useful information here. Understanding coin identification is useful for collectors. The topic certainly deserves more attention.
Janelle
Janelle Гости 28 октября 2026 05:43
El RTP indica qué porcentaje de lo apostado devuelve la tragaperras a largo plazo. Un retorno del 96% quiere decir que, estadísticamente, de cada cien euros jugados retornan noventa y seis. my homepage :: jugar gonzos quest dinero real
Darby
Darby Гости 28 октября 2026 10:06
Attractive section of content. I just stumbled upon your weblog and in accession capital to assert that I get in fact enjoyed account your blog posts. Any way I will be subscribing to your augment and even I achievement you access consistently rapidly. Feel free to visit my blog post - reviewed-online-casinos.com
Emily
Emily Гости 28 октября 2026 10:26
It's actually a nice and helpful piece of information. I'm happy that you just shared this useful info with us. Please stay us up to date like this. Thank you for sharing. Also visit my web-site - 123b
Evie
Evie Гости 11 ноября 2026 01:45
casino online Check out my web blog: visit the page
Сотрудники
Партнеры